Gevoelige tanden: wat kunt u zelf doen en wanneer gaat u naar de tandarts?

Een slok koud water, een hap ijs, een kop hete thee of een frisse windvlaag buiten — en ineens voelt u een korte, felle prikkel in een tand of kies. Veel mensen maken het weleens mee. Soms trekt dat gevoel na een paar seconden weer weg, maar als het vaker terugkomt, gaat u onbewust anders kauwen of bepaalde dranken vermijden.

In dit artikel leest u hoe gevoelige tandhalzen kunnen ontstaan, waar u in uw dagelijkse mondverzorging zelf op kunt letten en bij welke signalen het verstandig is om uw eigen tandarts te laten kijken.

Hoe ontstaat gevoeligheid bij warm, koud, zoet of zuur?

Het zichtbare deel van uw tand (de kroon) wordt beschermd door een harde laag tandglazuur. Onder dat glazuur en bij de wortel ligt het tandbeen (dentine). In dat tandbeen lopen duizenden microscopisch kleine kanaaltjes richting de zenuw in het binnenste van de tand.

Zolang het tandglazuur intact is en het tandvlees mooi rond de tand sluit, liggen die kanaaltjes beschermd. Wanneer het tandvlees iets terugtrekt (bijvoorbeeld door te hard poetsen of na een tandvleesontsteking) of het glazuur dunner wordt door zuren en slijtage, komt een klein stukje tandbeen bloot te liggen. Temperatuurwisselingen (koud of warm), zoet of zuur prikkelen dan via de open kanaaltjes direct de tandzenuw, wat u ervaart als een korte, scherpe scheut. Let op: omdat ook een gaatje (cariës), een barstje of een lekkende vulling precies zo’n prikkel kan geven, kan alleen uw eigen tandarts vaststellen wat bij u de oorzaak is.

Wat kunt u zelf doen in uw dagelijkse poetstechniek?

Bij blootliggende of gevoelige tandhalzen draait de dagelijkse verzorging om grondig reinigen zonder te schrobben:

1. Kies een zachte of extra zachte tandenborstel: Harde borstelharen en stevig boenen maken de tanden niet schoner, maar belasten wel het tandvlees en het blote tandbeen. Houd uw handborstel vast als een pen of gebruik bij een elektrische borstel de druksensor en een gevoelige poetsstand.
2. Gebruik een fluoridehoudende tandpasta voor gevoelige tanden volgens het etiket: Dergelijke tandpasta’s bevatten ingrediënten die bedoeld zijn om bij regelmatig dagelijks gebruik een beschermend laagje over de tandhalzen te leggen. Spuug het schuim na het poetsen uit en spoel bij voorkeur niet uitgebreid na met water, zodat de bestanddelen langer op het tandoppervlak aanwezig blijven.
3. Wacht na zuur eten of drinken even met poetsen: Frisdrank, vruchtensap, wijn en zuur fruit maken het oppervlak van uw tanden tijdelijk iets kwetsbaarder. Wacht na een zuur eet- of drinkmoment ongeveer 30 tot 60 minuten voordat u uw tanden poetst, of neem tussendoor een slok water.
4. Blijf wél tussen de tanden reinigen: Soms slaan mensen uit voorzichtigheid het rageren of flossen over als een tandhals gevoelig is. Juist als er tandplak op de tandhals blijft liggen, blijft de plek geprikkeld. Gebruik een zachte rager in de juiste maat die zonder forceren past.

Wanneer gaat u met gevoelige tanden naar uw eigen tandarts?

Laat uw gebit altijd nakijken door uw eigen tandarts in de volgende vier situaties:

• De pijn houdt langer aan: De prikkel verdwijnt niet binnen enkele seconden nadat de koude of warme prikkel weg is, maar blijft zeuren of kloppen.
• Eén specifieke tand of kies doet ineens veel pijn: Zeker als u daar voorheen nooit last van had of als u pijn voelt bij het dichtbijten en kauwen.
• U ziet een zichtbare verandering: Zoals een donker plekje, een afgebroken randje, een loszittende vulling of rood, teruggetrokken tandvlees.
• Spontane kiespijn of zwelling: Heeft u pijn zonder aanleiding (bijvoorbeeld ’s nachts in bed), een dikke wang of koorts? Neem dan direct contact op met uw eigen tandarts.

Zo bereidt u uw verhaal voor uw tandarts voor (4 vragen)

Het helpt uw tandarts enorm als u vóór uw bezoek kort noteert wat u precies merkt:

1. Welke prikkel wekt het gevoel op? (Alleen koud, of ook warm, zoet, zuur, tandenpoetsen of kauwen?)
2. Waar zit het? (Kunt u één tand aanwijzen, of voelt u het op meerdere plekken tegelijk?)
3. Hoe lang duurt de scheut? (Enkele seconden of minutenlang?)
4. Sinds wanneer merkt u het?

U kunt deze vier punten direct invullen op onze gratis Checklist om uw tandartsbezoek voor te bereiden.

Hulpmiddelen en voorbereiding bij Tandarts-Dentist

Gevoelige-tandenkit: Zoekt u zachte hulpmiddelen voor uw dagelijkse routine thuis? Bekijk wat er in onze Gevoelige-tandenkit (€ 32,95) zit (onder meer een extra zachte tandenborstel, zachte ragers, floss en een verzorgende tandpasta, inclusief Nederlandstalige instructiekaart).

>

Twijfelt u hoe u uw klachten of vragen bij uw tandarts bespreekt? In een online informatiesessie (30 min € 59 · 45 min € 99) helpt BIG-geregistreerd tandarts Jamshed Tairie u om uw vragen rustig te ordenen vóór uw bezoek aan uw eigen tandarts. Er vindt geen onderzoek of diagnose plaats.

Veelgestelde vragen

Betekent een gevoelige tand altijd dat ik een gaatje heb?

Nee, niet altijd. Een korte prikkel bij koud of zoet komt vaak door een blootliggende tandhals. Maar omdat een gaatje, een haarscheurtje of een lekkende vulling vergelijkbare klachten kan geven, kan alleen uw eigen tandarts met een mondonderzoek vaststellen wat de oorzaak is.

Moet ik stoppen met poetsen op een plek die gevoelig is?

Nee, blijf de plek juist wel voorzichtig schoonmaken met een zachte of extra zachte tandenborstel en lichte druk. Als er tandplak op de tandhals blijft zitten, raakt het tandvlees geïrriteerd en blijft de tandhals vaak juist gevoeliger.

Hoe snel merk ik verschil van een tandpasta voor gevoelige tanden?

Controleer altijd de gebruiksaanwijzing op de verpakking van uw tandpasta. Meestal is dagelijks gebruik gedurende meerdere weken nodig voordat u kunt beoordelen of het voor u prettig werkt. Blijft de klacht aanhouden, laat uw eigen tandarts dan meekijken.

Kan tandenknarsen of klemmen ook zorgen voor gevoelige tanden?

Ja, wie ’s nachts of overdag onbewust klemt of knarst, belast het tandglazuur en de tandhalzen extra. Merkt u dat u wakker wordt met vermoeide kaakspieren of gevoelige kiezen, bespreek dit dan tijdens uw volgende bezoek met uw eigen tandarts.

Over de auteur

Jamshed Tairie is tandarts en oprichter van Tandarts-Dentist. Hij staat ingeschreven in het openbare BIG-register als tandarts (BIG-nummer 89912705502) en studeerde tandheelkunde aan ACTA (2010). Jamshed controleert de inhoud van alle artikelen op Tandarts-Dentist voordat ze worden gepubliceerd. U kunt de registratie zelf raadplegen via www.bigregister.nl.

Disclaimer: Tandarts-Dentist (Tand en Zorg B.V., Schipholweg 55, 2316 ZL Leiden, KvK 97035637) is een onafhankelijk informatieplatform en webshop, geen tandartspraktijk. Dit artikel biedt algemene voorlichting en vormt geen medisch onderzoek, diagnose, persoonlijk behandelplan of productadvies. Bespreek klachten of vragen over uw eigen gebit altijd met uw eigen tandarts of mondhygiënist. Bij hevige pijn, een ongeval, een dikke wang (zwelling), koorts of een nabloeding neemt u direct contact op met uw eigen tandarts of de tandartsenspoeddienst in uw regio.