Verkleuringen op uw tanden: hoe ontstaan ze en wat kunt u veilig doen?

Rond de feestdagen — met extra koppen koffie, zwarte thee, rode wijn of gekleurde sauzen — valt het veel mensen in de spiegel ineens op: hun tanden ogen wat doffer of hebben langs de randen en tussen de tanden een lichte bruin- of geelachtige waas gekregen. Op sociale media komen dan allerlei huismiddeltjes voorbij, van schrobben met zuiveringszout (baking soda) en citroensap tot gitzwarte houtskoolpoeders.

Toch is lang niet elke verkleuring hetzelfde, en kunnen agressieve schuurmiddelen uw tandglazuur onnodig beschadigen. In dit artikel leggen we het verschil uit tussen oppervlakkige (uitwendige) aanslag en kleur van binnenuit, wat u thuis veilig kunt doen om uw tanden schoon te houden en wanneer u uw eigen tandarts of mondhygiënist laat meekijken.

Het belangrijke verschil: uitwendige aanslag versus inwendige tandkleur

Om te weten wat wel en niet werkt, kijken tandartsen eerst naar waar de kleur precies zit:

1. Uitwendige verkleuring (oppervlakkige aanslag op de buitenkant): Op uw tandglazuur bevindt zich een heel dun eiwitlaagje uit uw speeksel en eventuele achtergebleven tandplak. Kleurstoffen (chromogenen en tannines) uit koffie, zwarte en groene thee, rode wijn, cola, donkere bessen, kerrie, sojasaus en tabak hechten zich graag aan dat laagje. Als tandplak bovendien verkalkt tot tandsteen, neemt dat ruwe oppervlak nog sneller kleurstoffen op.
2. Inwendige tandkleur (van binnenuit de tand): De natuurlijke basiskleur van uw gebit wordt niet zozeer bepaald door het doorzichtige tandglazuur, maar door het geelachtige tandbeen (dentine) dat daaronder ligt. Naarmate we ouder worden, wordt het glazuur geleidelijk iets dunner en het tandbeen iets donkerder. Ook een oude klap op een tand, een vroegere wortelkanaalbehandeling of bepaalde medicijnen uit de kinderjaren kunnen één of meer tanden van binnenuit donkerder maken. Aan een inwendige verkleuring verandert u niets met een tandenborstel of tandpasta.

Waarom schurende huismiddeltjes onverstandig zijn

Wie snel van oppervlakkige aanslag af wil, grijpt soms naar baking soda, citroensap of zogeheten charcoal (actieve koolstof) poeders. Het probleem van sterk schurende middelen of zuren is dat ze niet alleen het vlekje wegschuren, maar ook microscopische krasjes maken in uw glazuur of het glazuur verdunnen.

Het tegenstrijdige gevolg: hoe dunner en ruwer het glazuur wordt, hoe sneller nieuwe kleurstoffen uit koffie en thee zich hechten én hoe meer het geelachtige tandbeen eronder doorschemert. Kies daarom altijd voor reguliere, glazuurvriendelijke mondzorgproducten die bedoeld zijn voor dagelijks gebruik.

Wat kunt u zelf veilig doen in uw dagelijkse routine?

Om nieuwe oppervlakkige aanslag in het dagelijks leven te beperken, helpen deze vier nuchtere gewoonten:

1. Verwijder dagelijks het laagje tandplak waar kleurstoffen zich aan hechten: Kleurstoffen hechten veel sneller aan een ruw laagje tandplak dan aan schoon, glad tandglazuur. Poets daarom twee keer per dag twee minuten met een zachte tandenborstel en gebruik dagelijks ragers of floss tussen uw tanden. Juist de randjes tussen de voortanden lijken vaak donkerder doordat daar een smal strookje aanslag zit waar de borstel niet bij komt.
2. Neem een slok water na koffie, thee of rode wijn: Door na uw kop koffie of glas rode wijn even een slok kraanwater te drinken, spoelt u een deel van de losse kleurstoffen direct weg voordat ze neerslaan.
3. Wacht met poetsen na zure dranken: Rode wijn, frisdrank en vruchtensap zijn zuur. Wacht na het drinken ervan minimaal 30 tot 60 minuten voordat u uw tanden poetst, zodat u het door zuur zachter geworden glazuur niet beschadigt.
4. Laat tandsteen en hardnekkige aanslag professioneel polijsten: Zit er al verkalkt tandsteen of vaste aanslag op uw tanden? Dat krijgt u thuis met een tandenborstel niet meer weg. Uw eigen tandarts of mondhygiënist kan dit tijdens een periodieke reiniging zorgvuldig weghalen en uw tanden glad polijsten.

Wanneer laat u een verkleuring nakijken door uw eigen tandarts?

Laat uw eigen tandarts altijd even meekijken als:

• Eén losse tand geleidelijk grijs, donkergeel of roze-bruin verkleurt: Dit kan erop wijzen dat de zenuw in die tand in het verleden een klap heeft gehad of niet meer vitaal is.
• U een gelokaliseerd wit, bruin of zwart plekje ziet dat ruw aanvoelt of gevoelig is: Alleen uw eigen tandarts kan beoordelen of het om onschuldige aanslag of om beginnend tandbederf (cariës) gaat.
• U vragen heeft over het professioneel lichter maken van uw tanden: Bespreek dit altijd eerst met uw eigen tandarts; die kan beoordelen of uw glazuur en tandvlees gezond zijn en uitleggen wat er met eventuele bestaande vullingen of kronen gebeurt (die kleuren namelijk niet mee).

Hulpmiddelen en voorbereiding bij Tandarts-Dentist

Kleuronderhoudkit: Zoekt u een overzichtelijke set voor het dagelijks schoonhouden van uw tandoppervlak en de ruimtes tussen uw tanden bij veel koffie of thee? Bekijk wat er in onze Kleuronderhoudkit (€ 32,95) zit (een zachte tandenborstel, ragers, floss, tongreiniger, verzorgende tandpasta en Nederlandstalige instructiekaart).

>

Wilt u uw vragen voor uw eigen tandarts voorbereiden? Gebruik onze gratis Checklist tandartsbezoek of plan een online informatiesessie van 30 minuten (€ 59 incl. btw) op tandarts-dentist.nl/appointment/.

Veelgestelde vragen

Waarom geeft thee vaak nog sneller aanslag op mijn tanden dan koffie?

Zwarte en groene thee bevatten relatief veel tannines (looistoffen). Deze stoffen hechten zich gemakkelijk aan het dunne eiwitlaagje op uw tandglazuur, waardoor er sneller een bruinige waas ontstaat, vooral tussen de tanden en aan de binnenkant van de ondertanden.

Kan ik tandsteen met bruine aanslag zelf thuis wegkrabben?

Nee, gebruik thuis nooit metalen haakjes of scherpe voorwerpen op uw tanden. Verkalkt tandsteen zit stevig vast aan het glazuur en de wortel; zelf krabben kan uw tandvlees en glazuur beschadigen. Laat tandsteen altijd verwijderen door uw eigen tandarts of mondhygiënist.

Werkt houtskooltandpasta (charcoal) veilig tegen verkleuringen?

Veel houtskoolpoeders en -pasta’s hebben een relatief hoge schuurwaarde en bevatten bovendien lang niet altijd fluoride. Bij dagelijks gebruik kan het glazuur daardoor onnodig slijten. Vraag bij twijfel uw eigen tandarts of mondhygiënist welke reguliere fluoridehoudende tandpasta bij uw gebit past.

Waarom verkleurt een vulling op mijn voortand sneller dan de tand zelf?

Een kunststof (composiet) vulling heeft op microscopisch niveau een net iets andere oppervlaktestructuur dan natuurlijk tandglazuur. Daardoor kunnen kleurstoffen uit koffie, thee of rode wijn zich na verloop van tijd aan het randje van de vulling hechten. Uw tandarts kan zo’n vulling vaak weer glad polijsten.

Over de auteur

Jamshed Tairie is tandarts en oprichter van Tandarts-Dentist. Hij staat ingeschreven in het openbare BIG-register als tandarts (BIG-nummer 89912705502) en studeerde tandheelkunde aan ACTA (2010). Jamshed controleert de inhoud van alle artikelen op Tandarts-Dentist voordat ze worden gepubliceerd. U kunt de registratie zelf raadplegen via www.bigregister.nl.

Disclaimer: Tandarts-Dentist (Tand en Zorg B.V., Schipholweg 55, 2316 ZL Leiden, KvK 97035637) is een onafhankelijk informatieplatform en webshop, geen tandartspraktijk. Dit artikel biedt algemene voorlichting en vormt geen medisch onderzoek, diagnose, persoonlijk behandelplan of productadvies. Bespreek klachten of vragen over uw eigen gebit altijd met uw eigen tandarts of mondhygiënist. Bij hevige pijn, een ongeval, een dikke wang (zwelling), koorts of een nabloeding neemt u direct contact op met uw eigen tandarts of de tandartsenspoeddienst in uw regio.