Tandartsangst: wat u vóór, tijdens en na uw tandartsbezoek kunt afspreken

Spanning of angst voor de tandarts komt veel vaker voor dan veel mensen denken. Naar schatting vindt een groot deel van de Nederlandse volwassenen een tandartsbezoek spannend, en een deel stelt een bezoek daardoor liever uit. Soms komt dat door een nare ervaring uit het verleden, soms door het geluid van instrumenten, een gevoelige kokhalsreflex of simpelweg het gevoel dat u in de stoel de regie uit handen geeft.

In ons eerdere artikel Tandartsangst bespreken: zo begint u het gesprek lazen we al hoe u de eerste zin kunt formuleren. In dit verdiepende artikel zetten we op een rij wat u vóór, tijdens én na uw bezoek aan uw eigen tandarts concreet kunt afspreken om stap voor stap overzicht te houden.

1. Vóór uw tandartsbezoek: rust inbouwen in de voorbereiding

Overzicht begint al ruim voordat u in de wachtkamer zit. Met een paar praktische keuzes haalt u thuis al veel onnodige tijdsdruk weg:

• Meld uw spanning direct bij het contact met de praktijk: Geef bij de assistente aan dat u het spannend vindt. Als u al langere tijd niet bent geweest, lees dan ook ons artikel Lang niet naar de tandarts geweest? Zo bereidt u zich voor.
• Vraag eerst om een losse kennismaking: U mag altijd vragen of het eerste bezoek puur een gesprek en een voorzichtige blik met een spiegeltje mag zijn, zonder dat er direct verrichtingen plaatsvinden.
• Kies een rustig tijdstip op de dag: Veel mensen vinden een tijdstip vroeg in de ochtend prettig: u hoeft er dan niet de hele dag tegenop te zien en een praktijk loopt vroeg op de ochtend minder snel uit.
• Neem een vertrouwd persoon mee: Vraag vooraf of uw partner, een goede vriend(in) of familielid mee de kamer in mag ter ondersteuning.
• Schrijf uw vragen en wensen op papier: In de kamer vergeet u door spanning snel wat u wilde zeggen. Neem onze Checklist tandartsbezoek ingevuld mee.

2. Tijdens uw tandartsbezoek: vaste werkafspraken voor regie

Gevoel van controle is voor vrijwel iedereen die tegen de tandarts opziet het allerbelangrijkste. Deze vier werkafspraken kunt u aan het begin van het bezoek met uw tandarts of mondhygiënist maken:

1. Spreek een duidelijk stopsignaal af: Bijvoorbeeld het rustig opsteken van uw linkerhand. Spreek af dat de tandarts bij dat teken direct stopt, zodat u even kunt slikken, ademen of iets kunt vragen. Veel mensen hoeven het stopsignaal niet eens te gebruiken; alleen al de wetenschap dat u op elk moment kunt pauzeren, geeft rust.
2. Kies hoeveel uitleg u wilt horen: Sommige mensen willen precies per stap horen wat er gebeurt (“Ik kijk nu met het spiegeltje rechtsonder” en “Dit duurt tien seconden”). Anderen worden daar juist onrustig van en luisteren liever naar muziek via hun eigen oordopjes. Geef aan wat voor u werkt.
3. Vraag om korte blokjes en tel-afspraken: Als er iets gedaan moet worden, kunt u vragen om in blokjes van bijvoorbeeld vijf of tien seconden te werken met telkens een korte adempauze ertussen.
4. Focus op een rustige buik- en neusademhaling: Probeer uw schouders laag te houden en rustig door uw neus in en iets langer weer uit te ademen.

3. Na uw tandartsbezoek: terugkijken en vasthouden wat werkte

Wanneer u na afloop de praktijk uitloopt, bent u vaak vooral opgelucht dat het achter de rug is. Toch helpt het om thuis nog twee minuten stil te staan bij hoe het ging:

• Noteer wat u hielp: Vond u het fijn dat de tandarts hardop meetelde, of dat u vooraf in een handspiegel mocht meekijken? Schrijf dat op voor de volgende keer.
• Plan een volgend regulier bezoek op tijd: Als u een ritme aanhoudt (bijvoorbeeld elk halfjaar een periodiek bezoek), houdt u de drempel voor uzelf laag.

Als de drempel erg hoog blijft

Merkt u dat de angst zo groot is dat u ondanks deze afspraken niet naar een gewone praktijk durft te gaan? Bespreek dit dan met uw eigen tandarts of uw huisarts. In Nederland bestaan er onder meer tandartsen met extra tijd en aandacht voor angstige bezoekers en gespecialiseerde centra voor bijzondere tandheelkunde (CBT), waar via een verwijzing gekeken kan worden welke vorm van begeleiding bij uw situatie past.

Eerst vanuit huis rustig praten met een tandarts?

Uitgebreide online informatiesessie (45 minuten · € 99 incl. btw): Wilt u in alle rust vanuit huis met BIG-geregistreerd tandarts Jamshed Tairie bespreken waar u tegenop ziet, wat u bij een tandartsbezoek kunt verwachten en hoe u uw persoonlijke wensenlijstje voor uw eigen tandarts opstelt? Bekijk de uitgebreide informatiesessie van 45 minuten (€ 99) of de sessie van 30 minuten (€ 59) op tandarts-dentist.nl/appointment/. Er vindt geen onderzoek of diagnose plaats.

Veelgestelde vragen

Wat is een stopsignaal bij de tandarts en hoe werkt dat?

Een stopsignaal is een eenvoudige afspraak die u vóór het kijken met uw tandarts maakt, bijvoorbeeld het opsteken van uw hand. Zodra u uw hand opsteekt, stopt de tandarts even zodat u kunt slikken, ademen of iets kunt zeggen. Zo houdt u ook in de stoel de regie.

Mag ik tijdens mijn tandartsbezoek mijn eigen koptelefoon met muziek opzetten?

Bij vrijwel elke tandartspraktijk is dat geen enkel probleem, zeker als het geluid van instrumenten u spanning geeft. Vraag het aan het begin van uw bezoek even en spreek af hoe de tandarts u een seintje geeft als hij of zij iets aan u wil vragen.

Wat als ik een sterke kokhalsreflex heb bij het maken van foto’s of afdrukken?

Geef een gevoelige kokhalsreflex altijd vooraf aan. Vaak helpt het om iets meer rechtop te zitten, rustig door de neus te ademen en korte pauzes af te spreken. Daarnaast werken steeds meer praktijken met een kleine digitale mondscanner in plaats van grote afdruklepels met pasta.

Vervangt een online informatiesessie bij Tandarts-Dentist het bezoek aan een angsttandarts?

Nee. Een online informatiesessie bij Tandarts-Dentist is algemene voorlichting en gespreksvoorbereiding vanuit huis (er vindt geen onderzoek, diagnose of behandeling plaats). Het helpt veel mensen wél om hun vragen en wensen helder op papier te krijgen voordat zij naar hun eigen tandarts gaan.

Over de auteur

Jamshed Tairie is tandarts en oprichter van Tandarts-Dentist. Hij staat ingeschreven in het openbare BIG-register als tandarts (BIG-nummer 89912705502) en studeerde tandheelkunde aan ACTA (2010). Jamshed controleert de inhoud van alle artikelen op Tandarts-Dentist voordat ze worden gepubliceerd. U kunt de registratie zelf raadplegen via www.bigregister.nl.

Disclaimer: Tandarts-Dentist (Tand en Zorg B.V., Schipholweg 55, 2316 ZL Leiden, KvK 97035637) is een onafhankelijk informatieplatform en webshop, geen tandartspraktijk. Dit artikel biedt algemene voorlichting en vormt geen medisch onderzoek, diagnose, persoonlijk behandelplan of productadvies. Bespreek klachten of vragen over uw eigen gebit altijd met uw eigen tandarts of mondhygiënist. Bij hevige pijn, een ongeval, een dikke wang (zwelling), koorts of een nabloeding neemt u direct contact op met uw eigen tandarts of de tandartsenspoeddienst in uw regio.

Verder lezen of rustig voorbereiden: wilt u uw eigen vragen vooraf in alle rust ordenen met een BIG-geregistreerde tandarts (algemene voorlichting, zonder mondonderzoek of diagnose)? Bekijk dan de mogelijkheden voor een online informatiesessie bij Tandarts-Dentist. Zoekt u daarnaast hulpmiddelen voor uw dagelijkse mondverzorging thuis? Bekijk het overzicht van door tandartsen samengestelde mondzorgkits in de Tandarts-Dentist Shop.