Ziet u op tegen de verdoving of de boor? Wat u vooraf kunt vragen en afspreken

Veel mensen zijn niet bang voor ‘de tandarts’ in het algemeen, maar voor één heel specifiek onderdeel: de prik van de verdoving, het hoge zoemgeluid van een instrument, het gevoel van een verdoofde lip of het idee dat de tandarts begint zonder dat u precies weet hoe lang het nog duurt.

Het goede nieuws is dat juist specifieke zorgen heel goed te ondervangen zijn met concrete werkafspraken. Als uw eigen tandarts weet wát u precies lastig vindt, kan hij of zij de aanpak en het tempo daarop afstemmen. In dit artikel leest u welke vragen u vooraf kunt stellen over zowel de verdoving als het werken met instrumenten.

1. Als u opziet tegen de verdoving: wat kunt u vragen?

Voor mensen die spanning ervaren bij een prik of bij het verdoofde gevoel achteraf, zijn er verschillende praktische opties die u met uw eigen tandarts kunt bespreken:

• Vragen naar voorverdovingszalf of -spray (oppervlakteverdoving): Veel tandartspraktijken hebben een zalfje of spray waarmee het slijmvlies op het plekje van de prik eerst kort van buitenaf verdoofd wordt. U kunt gerust vragen: “Heeft u een oppervlakteverdoving zodat het slijmvlies alvast wat minder gevoelig is?”
• Rustig en langzaam toedienen: De prikkel die mensen bij een verdoving voelen, komt vaak niet zozeer door het dunne naaldje zelf, maar door de druk waarmee de vloeistof in het weefsel komt. Wanneer de tandarts de vloeistof heel langzaam en druppelsgewijs inbrengt, voelt dat veel rustiger aan.
• Tellen en ademhalen: Vraag of de tandarts wil zeggen wanneer het begint en rustig van één tot tien wil tellen terwijl u door uw neus uitademt. Zo weet u op de seconde nauwkeurig wanneer het klaar is.
• Wachten en eerst testen: Ziet u ertegenop dat de tandarts begint voordat de verdoving goed werkt? Spreek dan af dat de tandarts eerst een paar minuten wacht en vervolgens samen met u voorzichtig test of de tand volledig verdoofd aanvoelt voordat er echt wordt gestart.

2. Als u opziet tegen het geluid of gevoel van de boor

Bij de boor of het ultrasone reinigingsapparaat zitten de meeste zorgen in het hoge geluid, het spatwater of het gevoel dat u niet kunt aangeven dat u even wilt slikken:

• Werken in korte blokjes van 5 of 10 seconden: Dit is een van de meest gebruikte afspraken in de praktijk. De tandarts werkt bijvoorbeeld vijf seconden, telt hardop mee (“1, 2, 3, 4, 5 — en we pauzeren even”), en haalt het instrument direct weer uit uw mond. In plaats van één lang onoverzichtelijk stuk bestaat het werk zo uit een paar korte, voorspelbare telblokjes.
• Een vast stopsignaal (bijvoorbeeld uw linkerhand opsteken): Zoals we ook bespreken in Tandartsangst: wat kan helpen vóór, tijdens en na uw tandartsbezoek, geeft een stopsignaal u op elk moment het recht om een adempauze te vragen.
• Oordopjes of een koptelefoon met eigen muziek: Het hoge geluid van de boor klinkt via het kaakbot vaak harder dan het werkelijk is. Met uw eigen muziek of een podcast op uw oordopjes dempt u het omgevingsgeluid aanzienlijk.
• Extra afzuiging bij moeite met slikken: Heeft u het gevoel dat er snel te veel water achter in uw keel komt? Geef dit vooraf aan aan de tandarts en de assistente, zodat zij de speekselzuiger vaker bijplaatsen en regelmatig een slikpauze inlassen.

3. Drie zinnen om uw wensen bij binnenkomst te benoemen

U hoeft niet te wachten tot u al achterover in de stoel ligt. Zeg bij binnenkomst aan het bureau van uw tandarts bijvoorbeeld:

1. “Ik zie best op tegen [de verdoving / het geluid van de boor]. Zouden we vooraf kort kunnen afspreken hoe we dat stap voor stap doen?”
2. “Ik vind het fijn als u eerst laat weten wat u gaat doen en als we na elke paar seconden even stoppen zodat ik kan slikken.”
3. “Mag ik mijn linkerhand opsteken als ik even een korte pauze nodig heb?”

Meer voorbeeldzinnen leest u in Tandartsangst bespreken: zo begint u het gesprek. Noteer uw voorkeuren vooraf op onze gratis Checklist tandartsbezoek.

Uw wensenlijstje eerst vanuit huis samenstellen?

Uitgebreide online informatiesessie (45 minuten · € 99 incl. btw): Wilt u vóór uw bezoek aan uw eigen tandarts in alle rust vanuit huis met BIG-geregistreerd tandarts Jamshed Tairie bespreken hoe een bepaalde stap in de praktijk verloopt en welke werkafspraken bij u passen? Bekijk de uitgebreide informatiesessie van 45 minuten (€ 99) op tandarts-dentist.nl/appointment/. Er vindt geen onderzoek of diagnose plaats.

Veelgestelde vragen

Waarom gaat mijn hart soms sneller kloppen na een verdoving bij de tandarts?

Veel gangbare verdovingsvloeistoffen bevatten een hele kleine hoeveelheid adrenaline om ervoor te zorgen dat de verdoving lokaal op zijn plek blijft werken. Gecombineerd met uw eigen spanning kan dat soms zorgen voor een paar minuten hartkloppingen of trillende benen. Dat is onschuldig en zakt snel weg, maar geef het altijd even aan bij uw tandarts.

Hoe lang blijft een plaatselijke verdoving bij de tandarts gemiddeld werken?

Dat hangt af van het type vloeistof en de plek in de mond, maar gemiddeld houdt het verdoofde gevoel in uw lip, wang of tong tussen de 1,5 en 4 uur aan. Pas in die uren op met hete dranken en met kauwen, zodat u niet ongemerkt op uw eigen wang of lip bijt.

Kan ik vragen of de tandarts eerst kijkt hoe ver we komen in blokjes van vijf seconden?

Ja, het werken in korte telblokjes (bijvoorbeeld vijf seconden werken, vijf seconden rust) is een veelgebruikte techniek bij mensen die tegen de boor opzien. Bespreek dit vooraf met uw eigen tandarts.

Wat als ik ondanks een verdoving toch nog iets voel?

Steek dan direct uw afgesproken hand (stopsignaal) op. Elk mens en elke kies is anders; soms is er net wat extra tijd of een klein beetje aanvullende verdoving nodig voordat een tand helemaal gevoelloos is.

Over de auteur

Jamshed Tairie is tandarts en oprichter van Tandarts-Dentist. Hij staat ingeschreven in het openbare BIG-register als tandarts (BIG-nummer 89912705502) en studeerde tandheelkunde aan ACTA (2010). Jamshed controleert de inhoud van alle artikelen op Tandarts-Dentist voordat ze worden gepubliceerd. U kunt de registratie zelf raadplegen via www.bigregister.nl.

Disclaimer: Tandarts-Dentist (Tand en Zorg B.V., Schipholweg 55, 2316 ZL Leiden, KvK 97035637) is een onafhankelijk informatieplatform en webshop, geen tandartspraktijk. Dit artikel biedt algemene voorlichting en vormt geen medisch onderzoek, diagnose, persoonlijk behandelplan of productadvies. Bespreek klachten of vragen over uw eigen gebit altijd met uw eigen tandarts of mondhygiënist. Bij hevige pijn, een ongeval, een dikke wang (zwelling), koorts of een nabloeding neemt u direct contact op met uw eigen tandarts of de tandartsenspoeddienst in uw regio.

Verder lezen of rustig voorbereiden: wilt u uw eigen vragen vooraf in alle rust ordenen met een BIG-geregistreerde tandarts (algemene voorlichting, zonder mondonderzoek of diagnose)? Bekijk dan de mogelijkheden voor een online informatiesessie bij Tandarts-Dentist. Zoekt u daarnaast hulpmiddelen voor uw dagelijkse mondverzorging thuis? Bekijk het overzicht van door tandartsen samengestelde mondzorgkits in de Tandarts-Dentist Shop.